[L] Barok - epoki literackie

Mikołaj Sęp Szarzyński
Sonet I
"O krótkości i niepewności na świecie żywota człowieczego"
Czas, Przemijanie, Obłok, Wiatr

Ehej, jak gwałtem obrotne obłoki
I Tytan prętki lotne czasy pędzą!
Kondycja ludzka, Śmierć

A chciwa może odciąć rozkosz nędzy
Śmierć,—tuż za nami spore czyni kroki!

Cień, Błądzenie, Bóg, Kondycja ludzka, Pozory, Strach

A ja, co dalej, lepiej cień głęboki
Błędów mych widzę, które gęsto jędzą

Strwożone serce ustawiczną nędzą,
Dorosłość, Młodość

I z płaczem ganię młodości mej skoki.
Szczęście

O moc, o rozkosz, o skarby pilności

Choćby nie darmo były, przedsie szkodzą:
Bo naszę chciwość od swej szczęśliwości
Własnej (co Bogiem zowiemy) odwodzą.
Niestałe dobra.

 O, stokroć szczęśliwy,

Który tych cieniów wczas

 zna kształt prawdziwy!

PRZYPISY

obrotne obłoki — być może: sfery niebieskie. [przypis edytorski]
Tytan — w mitologii synowie Nieba i Ziemi, którzy chcieli zdobyć niebiosa, lecz zostali przez Jowisza porażeni piorunami.
prętki — dziś: prędki. [przypis edytorski]
błędy — tu: grzechy. [przypis edytorski]
gęsto jędzą — często dokuczają, nękają. Proponowana była także poprawka, w myśl której powinno tu widnieć słowo ”jedzą”. [przypis edytorski]
pilności (daw.) — starania. [przypis edytorski]
przedsie (a. przedsię) — przecież. [przypis edytorski]
chciwość — tu: chęć, pragnienie, pożądanie. [przypis edytorski]

odwodzą. Niestałe dobra! — ten fragment można zapisać na dwa sposoby. Zależnie od interpunkcji od Boga odwodzą duszę albo niestałe dobra, albo pilności(tj. starania) ”o moc, o rozkosz, o skarby”. W pierwszym przypadku po słowie ”odwodzą” nie powinno być kropki, w drugim- fraza ”niestałe dobra” funkcjonuje jako wykrzyknienie. [przypis edytorski]

cieniów — dziś popr. forma B. lm.: cieni. [przypis edytorski]
wczas (daw.) — w porę, wystarczająco wcześnie. [przypis edytorski]

Podmiot liryczny w tym wierszu był rozdarty między tym czego pragnął jako człowiek a czego pragnęła jego dusza - umacniania się w wierze i przekonaniach.

Marynizm - ten kto nie potrafi zadziwiać powinien iść do stajni

Utwór ma czytelnika szokować. Poezja.

Autorem tutaj wymienianym już na blogu, piszącym w tym rodzaju wiersze jest Jan Andrzej Morsztyn.